Không quân Liên Xô – Wikipedia tiếng Việt

Không quân Liên Xô (tiếng Nga: Военно-воздушные силы СССР, Voyenno-vozdushnye sily SSSR), cũng còn được biết đến dưới tên gọi tắt là VVS, chuyển tự từ tiếng Nga là: ВВС, Военно-воздушные силы (Voenno-Vozdushnye Sily), đây là tên gọi chỉ định của quân chủng không quân trong Liên Xô trước đây.

Còn được gọi là Không quân Sao Đỏ, Không quân Liên Xô là lực lượng có số lượng máy bay mạnh thứ 2 trên thế giới trong giai đoạn 1950-1990 (chỉ sau Hoa Kỳ). Xét riêng về một số lĩnh vực thì không quân Liên Xô có vị trí dẫn đầu thế giới về máy bay tiêm kích đánh chặn, máy bay ném bom siêu thanh, tên lửa không đối không tầm xa và tên lửa chống tàu hạng nặng.

Không quân Liên Xô là một phần trong kế hoạch tác chiến của Liên Xô trong trường hợp xảy ra xung đột với Hoa Kỳ, hoặc một cuộc xung đột khác tương quan giữa Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương ( NATO ) và Hiệp ước Warsaw ( WTO ). Lực lượng này có trách nhiệm phòng thủ không phận Liên Xô, ngăn ngừa những cuộc không kích đến từ Mỹ tới những nước liên minh NATO, đồng thời tàn phá lực lượng Mỹ và NATO tại khu vực tác chiến dự kiến là những vùng trời ở Bắc bán cầu .

VVS được thành lập với tên gọi lúc đầu là “Phi đội không quân Công-Nông” vào năm 1918, kế thừa những gì còn lại từ Không quân Đế quốc nga. Sau khi trở thành một phần dưới sự điều khiển của Hồng quân, với tên gọi chính thức là VVS vào năm 1930, ảnh hưởng của VVS đến các thiết kế máy bay đã trở nên hết sức to lớn.

Sau khi Liên bang Xô viết được xây dựng, những nhà chỉ huy quốc gia đã triển khai nhiều giải pháp nỗ lực để hiện đại hóa và lan rộng ra sản xuất máy bay. Việc sản xuất máy bay trong nước đã tăng lên nhanh gọn vào những năm đầu của thập niên 1930 và Không quân Xô viết đã nhanh gọn có năng lực đưa vào sử dụng loại máy bay tiêm kích Polikarpov I-15 và I-16 ; máy bay ném bom SB-2, SB-2 BIS và DB-3 .Một trong số những sự thử thách lớn của VVS đã đến vào năm 1936 trong Cuộc nội chiến Tây Ban Nha, đây là nơi những phong cách thiết kế máy bay mới nhất được đưa vào thử nghiệm cùng với những máy bay của Đức quốc xã. Những thắng lợi bắt đầu của máy bay tiêm kích I-16 đã trở nên tiêu tốn lãng phí do hạn chế trong sử dụng của những máy bay chiến đấu lúc đó, ngay sau đó, người Đức đã đưa vào sử dụng loại máy bay mới Bf-109, loại máy bay này đã chiếm được lợi thế trên không so với những loại máy bay của Liên Xô ; và bảo vệ bảo đảm an toàn trên không cho phái Dân tộc chủ nghĩa và phái Bảo hoàng Tây Ban Nha .Không quân Liên Xô cũng bị Đại Thanh trừng. Ngay sau những chuyến bay qua vùng cực thành công xuất sắc vào mùa hè năm 1937, hàng loạt sĩ quan Hồng Quân bị bắt và bị xử tử. [ 1 ] Mười lăm trong tổng số mười sáu tư lệnh bị xử tửl hơn ba phần tư sĩ quan hạng sang của không quân bị bắt, xử tử hoặc bị không bổ nhiệm. [ 2 ] Tin tức về những sĩ quan không quân bị bắt ít hơn hẳn tin tức về những thành tích của không quân, khiến cho việc thanh trừng trong không quân không bị chú ý. [ 3 ]Năm 1941, ngay trước thời gian Đức Quốc Xã tiến công Liên Xô, Không quân Liên Xô liên tục lại gánh chịu một đợt tổn thất nặng nề từ việc một loạt chỉ huy cấp cao bị thanh trừng .

Chiến tranh quốc tế thứ hai[sửa|sửa mã nguồn]

Khi Chiến tranh quốc tế thứ hai bùng nổ, VVS lúc này còn chưa có một lực lượng những đơn vị chức năng được trang bị đủ, chuẩn bị sẵn sàng thích ứng để chiến đấu trong điều kiện kèm theo cuộc chiến tranh : Stalin đã nói vào năm 1931 rằng công nghiệp Nga đã ” tụt hậu 50 đến 100 năm ” so với những cường quốc ở phương Tây [ 4 ]. Và người Xô viết đã vừa chiến đấu vừa sản xuất để cung ứng máy bay cho những đơn vị chức năng. Vào khoảng chừng thời hạn cuối của cuộc cuộc chiến tranh, người Xô viết đã sản xuất một số lượng lớn máy bay bỏ xa sản lượng của người Đức, vào lúc này sản lượng máy bay của Liên Xô đã tăng hơn 4.700 chiếc so với thời kỳ đầu cuộc chiến tranh .Vào năm 1939, VVS đã sử dụng máy bay ném bom để tiến công Phần Lan trong Chiến tranh Mùa đông, nhưng họ đã phải hứng chịu những thất bại do Quân đội Phần Lan gây ra, người Phần Lan chỉ với một lực lượng nhỏ nhưng đã phát hiện ra điểm yếu của máy bay Liên Xô và từ đó đã gây ra những tổn thất cho VVS. Sau đại chiến này, VVS đã rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm về công tác làm việc đào tạo và giảng dạy, tác chiến, trang bị và lực lượng. Nhưng vào thập niên 1930, VVS đã phải chịu những tổn thất lớn về nhân sự cấp cao, khi những tướng lĩnh hạng sang và những nhà phong cách thiết kế nổi tiếng đã phải chịu những bản án oan trong Cuộc thanh trừng vĩ đại, khiến cho VVS suy giảm sức mạnh vốn có của lực lượng này .
220px Red star.svg Biểu tượng trên những máy bay của Liên Xô trong Chiến tranh quốc tế thứ hai

Ngay từ những ngày đầu chiến tranh, VVS đã mất một số lượng lớn máy bay. Lý do chính của việc này là do VVS đã thiếu những chiến thuật tác chiến trong chiến tranh hiện đại, thêm vào nữa là thời gian mở mang kiến thức và thực tế cho sĩ quan chỉ huy ngắn, và ngay khi quân Đức tấn công Liên Xô vào năm 1941 bằng Chiến dịch Barbarossa, ngay lập tức không quân Xô viết đã phải chiến đấu phòng thủ trước những máy bay hiện đại hơn nhiều của Đức quốc xã[cần dẫn nguồn]. Trong ngày đầu của Chiến dịch Barbarossa, Không quân Đức đã phá hủy khoảng 2000 máy bay của Liên Xô, và chỉ mất có 35 chiếc (trong đó có 15 chiếc bị tai nạn khi không thực hiện nhiệm vụ chiến đấu)[5].

Tuy bị mất mát to lớn ngay trong những ngày đầu của cuộc cuộc chiến tranh, nhưng Liên Xô đã kịp thời sơ tán những cơ sở sản xuất máy bay, phòng phong cách thiết kế về sâu trong hậu phương, và liên tục phong cách thiết kế sản xuất những mẫu máy bay mới để cung ứng nhu yếu của mặt trận. Chỉ tính riêng trong 4 năm từ năm 1941 – 1945, Liên Xô đã sản xuất ra hơn 20 loại máy bay chiến đấu mới, văn minh như Il-2, MiG-1, MiG-3, Yak-3 … với sản lượng ước tính đạt trung bình xấp xỉ 35.000 chiếc một năm. Điều này đã cung ứng được yên cầu về lực lượng của VVS trong chiến đấu, đồng thời cũng viện trợ cho những nước liên minh trong cuộc chiến tranh .Theo hiệp ước với một số ít vương quốc liên minh khác, trong Chiến tranh quốc tế thứ hai Liên Xô cũng nhận được những máy bay viện trợ của phương Tây theo hình thức mượn-thuê. Một vài trong số đó được những phi công Xô-Viết sử dụng khá hiệu suất cao và được ưa thích như P-39 Aircobra .Ngoài ra còn có một Nhóm tình nguyện Xô viết hoạt động giải trí ở Trung Quốc trước năm 1941 .

Chiến tranh Lạnh[sửa|sửa mã nguồn]

Trong suốt Chiến tranh Lạnh, Không quân Xô viết đã được hiện đại hóa, củng cố tăng cường lực lượng và đưa vào sử dụng những máy bay hiện đại. Vào thời điểm đỉnh cao trong thập niên 1980, VVS có thể triển khai xấp xỉ 10.000 máy bay, và bắt đầu vào thập niên 1990, Liên Xô đã có một quân chủng không quân với chất lượng và số lượng thuộc hàng siêu cường trên thế giới.

Trong thời kỳ này, VVS đã tách ra thành 3 bộ phận khác nhau gồm: Hàng không tầm xa (Dal’naya Aviatsiya hoặc DA), bao gồm những máy bay ném bom tầm xa; Hàng không tiền tuyến (Frontovaya Aviatsiya hoặc FA), bao gồm những máy bay chiến trường, hỗ trợ tầm ngắn, và đánh chặn; và Hàng không vận tải quân sự (Voenno-Transportnaya Aviatsiya hoặc VTA), bao gồm mọi máy bay vận tải. Quân chủng Phòng không (Voyska protivovozdushnoy oborony hoặc Voyska PVO), bao gồm những phương tiện phòng không và máy bay tiêm kích đánh chặn, hai quân chủng này hoàn toàn riêng biệt khác nhau trong cơ cấu của Quân đội Liên bang Xô viết. Xem thêm Danh sách các căn cứ Không quân Xô viết để biết thêm thông tin.

Vào 1 tháng 9 năm 1983, Không quân Xô viết đã bắn hạ chiếc máy bay dân dụng mang số hiệu 007 của hãng hàng không Korean Air (xem thêm Korean Air Flight 007), khi nó đang xâm phạm vào không phận của Liên Xô nhằm mục đích gián điệp[cần dẫn nguồn]. Trước đó đã xảy ra sự kiện Korean Air Flight 902, khi một chiếc máy bay dân dụng khác đã bay ngang qua không phận Murmansk[cần dẫn nguồn], và buộc phải hạ cánh khẩn cấp khi bị một chiếc Su-15 của VVS tấn công. Chính phủ Xô viết cuối cùng đã buộc phải thừa nhận sai lầm của họ sau những tuyên bố đầy giận dữ từ phía chính phủ Hàn Quốc và Hoa Kỳ.

Hải quân Nga cũng có một bộ phận không quân độc lập, có tên gọi là Hàng không Hải quân (Aviatsiya Voenno Morskogo Flota hoặc AV-MF).

Các đơn vị chức năng không quân Xô viết trước khi Liên Xô tan rã gồm có :

Chương trình máy bay chiến đấu thập niên 1980[sửa|sửa mã nguồn]

Vào thập niên 1980, Liên Xô đã có những thông tin tình báo về sự tăng trưởng của Máy bay chiến đấu giải pháp tiên tiến và phát triển của Hoa Kỳ và mở màn tăng trưởng máy bay chiến đấu tương tự để duy trì thế cân đối kế hoạch và vị trí siêu cường .

Hai chương trình phát triển đã được tiến hành cùng một lúc, một chương trình là để đối đầu trực tiếp với dự án Máy bay chiến đấu chiến thuật tiên tiến của Mỹ khi đó (dẫn tới sự phát triển của F-22 Raptor/YF-23). Máy bay chiến đấu tương lại này được gọi tên trong chương trình phát triển là Mnogofounksionalni Frontovoi Istrebitel (MFI – Máy bay chiến đấu tiền tuyến đa chức năng) và nó được thiết kế như một máy bay đa chức năng hạng nặng, với khả năng chiếm ưu thế trên không xuất sắc trong ý kiến của nhà thiết kế.

Để đáp trả lại sự án X-32 / F-35 của người Mỹ, người Xô viết đã khởi đầu dự án Bất Động Sản LFI, nó có phong cách thiết kế 1 động cơ, và vẫn còn đang trong tiến trình phong cách thiết kế thử nghiệm .Sau đó, người Nga đã biến hóa tên gọi LFI thành LFS, để làm cho phong cách thiết kế trở thành một máy bay đa công dụng với hiệu suất tiêu biểu vượt trội, đa phần nhấn mạnh vấn đề vào năng lực tiến công mặt đất. Trong thời hạn thập noên 1990, quân đội Nga đã chấm hết dự án Bất Động Sản LFS và mở màn liên tục với dự án Bất Động Sản MFI, với ngân quỹ hạn chế, và người ta tin yêu rằng đây là một phong cách thiết kế quan trọng hơn một sự sản xuất máy bay chiến đấu hạng nhẹ. Dự án mới gần đây nhất là PAK FA. Sukhoi đã thắng lợi trong cuộc cạnh tranh giành hợp đồng PAK FA vào năm 2002 .
Ngày 28/5/1987, Mathias Rust, một người trẻ tuổi Tây Đức 19 tuổi đã lái chiếc máy bay hạng nhẹ cánh quạt Cessna 172B Skyhawk hạ cánh xuống Quảng trường Đỏ. Hạ cánh xuống Quảng trường Đỏ, Rust ký Tặng Ngay cho những người hiếu kỳ và mãi lúc sau mới bị công an bắt giữ. Bộ trưởng Quốc phòng Sergey Sokolov, 75 tuổi ngay lập tức bị cho về hưu còn Tư lệnh lực lượng Phòng không Không quân Liên Xô Aleksandr Koldunov bị không bổ nhiệm và gần 1.000 tướng lĩnh, sĩ quan hạng sang trong lực lượng này cũng cùng chung số phận .Tuy trước tòa, Rust nói rằng mình bay đến Moskva chỉ là lôi kéo tự do nhưng hành vi của anh bị coi là trái pháp lý, vi phạm Luật hàng không của Liên Xô và nhận mức án 4 năm tù giam nhưng chỉ phải ngồi tù 432 ngày thì Rust được ân xá .

Sau khi Liên Xô tan rã[sửa|sửa mã nguồn]

Theo sau sự sụp đổ của Liên bang Xô viết vào tháng 12 năm 1991, nhân sự và trang bị của VVS Xô viết đã được chia cho các quốc gia độc lập tách ra từ Liên bang. Nga đã được hưởng phần lớn trong sự phân chia này, với hơn 40% máy bay và 65% nhân lực, những trang bị này đã tạo cơ sở để hình thành nên Không quân Nga ngày nay.

Trang bị của Không quân Xô viết ( 1987 )[sửa|sửa mã nguồn]

Bài viết liên quan